Μεγάλη συναυλία-αφιέρωμα στον Μάνο Λοΐζο

Τριάντα πέντε χρόνια συμπληρώνονται στις 17 Σεπτέμβρη από τον πρόωρο χαμό του Μάνου Λοΐζου. Όλοι έχουμε τραγουδήσει τραγούδια του... Για εκείνο τον «δρόμο που είχε τη δική του ιστορία», για τοn «Γέρο Νέγρο Τζιμ» στο Χάρλεμ, για τον «Κερέμ», που «αν δεν καώ εγώ, αν δεν καείς εσύ, αν δεν καούμε εμείς, πώς θα γενούνε τα σκοτάδια λάμψη», για το «αρχινισμένο σύνθημα που πάντα μένει» όταν ακούμε ακορντεόν, για «Το Δέντρο» μας, που πρωτοακούστηκε στο 2ο Φεστιβάλ της ΚΝΕ και τραγουδιόταν ξανά και ξανά και μεταφερόταν από στόμα σε στόμα, και τόσα άλλα...

Η είδηση του θανάτου του, ενώ νοσηλευόταν στη Μόσχα, ανακοινώθηκε στο 8ο Φεστιβάλ της ΚΝΕ. Από τα μεγάφωνα ακουγόταν η ανακοίνωση του ΚΣ της ΚΝΕ, που ανέφερε: «Μόλις πριν από λίγο μάθαμε για τον πρόωρο χαμό του γνωστού και αγαπητού μας συνθέτη, Μάνου Λοΐζου. Το ΚΣ της ΚΝΕ εκφράζει τη βαθιά του θλίψη για το θάνατό του. Ο Μάνος Λοΐζος στάθηκε πάντα στο πλευρό του λαϊκού κινήματος. Τα τραγούδια του έχουν βαθιές ρίζες στη λαϊκή μας παράδοση κι εκφράζουν τον καημό, την ελπίδα, την αγάπη, την αποφασιστικότητα του λαού μας για μία καλύτερη ζωή».

Τις επόμενες μέρες, συναυλίες και τραγούδια από τις σκηνές και τους χώρους του Φεστιβάλ αφιερώνονταν στη μνήμη του. Ο Μ. Θεοδωράκης κάνει πρόταση που υιοθετείται από την ΚΝΕ, να πάρει ο διαγωνισμός έντεχνου λαϊκού τραγουδιού που πραγματοποιούταν, τιμητικά, με το όνομα «Μάνος Λοΐζος».

Τιμώντας τη μνήμη και το σπουδαίο έργο του, η ΚΝΕ στο 43ο Φεστιβάλ ΚΝΕ - «Οδηγητή» στο Πάρκο Τρίτση, οργανώνει μεγάλη συναυλία-αφιέρωμα, στην Κεντρική Σκηνή του Φεστιβάλ, το Σάββατο 23 Σεπτέμβρη, στις 21.30, με τη συμμετοχή καλλιτεχνών που ερμήνευσαν γνωστά κι αγαπημένα του τραγούδια σε πρώτη εκτέλεση, όπως ο Γιώργος Νταλάρας, Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Μαρία Φαραντούρη και Ασπασία Στρατηγού. Η ενορχήστρωση είναι του Γιάννη Παπαζαχαριάκη.

 

Έτσι αναπτύχθηκε η μουσική του πορεία

Γεννήθηκε το 1937 στην Αλεξάνδρεια. Η αγάπη του για τη μουσική φανερώνεται από πολύ μικρή ηλικία, όταν μαζί με τα άλλα παιδιά της γειτονιάς περιμένουν να περάσει από το δρόμο τους ένας γέρος βιολιστής. Μία μέρα, ο πατέρας του του αγόρασε ένα βιολί και άρχισε μαθήματα...

Ο ερχομός του στην Αθήνα για σπουδές, το 1955, συμπίπτει με την εμφάνιση του Μάνου Χατζιδάκι, που όπως είχε δηλώσει, «δεν θα ξεχάσω τι εντύπωση μου έκαναν εκείνα τα τραγούδια. Εξάλλου, όλη η Ελλάδα έζησε τότε τη γοητεία της μουσικής του Χατζιδάκι». «Τα επόμενα χρόνια άρχισα να ανακαλύπτω το λαϊκό τραγούδι και αυτό βέβαια συνεχίζεται ακόμα. Γύρω στο '60, αν θυμάμαι, ανοίγει μία νέα εποχή για την ελληνική μουσική, η εποχή του Θεοδωράκη... Μέσα σε όλα αυτά λοιπόν, και σε πολλά άλλα, αναπτύχθηκε και η δική μου μουσική πορεία».

Να έρθει σε επαφή με τον κόσμο που πονά και αγωνίζεται

Το πρώτο τραγούδι που μελοποίησε είναι το «Τραγούδι του Δρόμου» του Λόρκα, που το βρήκε στο περιοδικό «Επιθεώρηση Τέχνης». Στις αρχές της δεκαετίας του '60, συμμετέχει ενεργά στο «Σύλλογο Φίλων Ελληνικής Μουσικής» (ΣΦΕΜ). Το 1962 αναλαμβάνει τη διεύθυνση της χορωδίας στην παράσταση «Όμορφη Πόλη» του Θεοδωράκη και έναν χρόνο μετά διευθύνει τη χορωδία στη θρυλική παράσταση των Χατζιδάκι-Θεοδωράκη «Μια πόλη μαγική». Σε αυτήν την παράσταση μαζί με τον Χρήστο Λεοντή παρουσιάζουν και κάποια δικά τους τραγούδια.

Το 1964, ο ΣΦΕΜ οργανώνει την πρώτη κοινή συναυλία των Μ. Λοΐζου-Χρ. Λεοντή, στο «Ακροπόλ». Στις πρώτες θέσεις βρίσκονται οι Γιάννης Ρίτσος, Νικηφόρος Βρεττάκος και Μίκης Θεοδωράκης, ο οποίος με το τέλος της συναυλίας προσφέρει στους νέους καλλιτέχνες μία πέτρα που του είχε περάσει ξυστά στο κεφάλι, όταν διηύθυνε τον «Επιτάφιο» στη Νάουσα, το 1961.

Οι αγώνες της δεκαετίας του '60 δεν τον αφήνουν αδιάφορο. Οι συνεχείς διαδηλώσεις, οι αγώνες για το «1-1-4», οι συναυλίες που δίνονταν σε εργοστάσια και λαϊκές γειτονιές, οι μπουάτ που γίνονται τόπος συνάντησης των νέων... Όπως ανέφερε το 1966 σε συνέντευξή του, «σαν μουσικός που γράφω τραγούδια, ξέρω καλά ότι μπορώ να κάνω τον κόσμο να συνειδητοποιήσει ορισμένα πράγματα κι αυτό το θεωρώ μια πολύ σοβαρή λειτουργία. Μ' ενδιαφέρει να γράφω όχι ωραία πράγματα, αλλά πώς θα 'ρθω σ' επαφή με τον κόσμο που πονάει κι αγωνίζεται».

Το 1965 συναντιέται με τον Γιάννη Νεγρεπόντη και γράφουν τον «Γ' Παγκόσμιο» και το «Ακορντεόν». Τον επόμενο χρόνο δουλεύουν πάνω στα «Νέγρικα». Για το συγκεκριμένο δίσκο αναφέρει: «Το τεράστιο τέρας που άλλοτε λέγεται φασισμός, άλλοτε μιλιταρισμός και άλλοτε δημοκρατία δυτικού τύπου -που δεν είναι τίποτε άλλο παρά προσωπεία του ιμπεριαλισμού- στέκεται από πάνω μας απειλητικό. Και η αντίδρασή μας είναι να τα ξεσκεπάσουμε και να φωνάξουμε μ' όλη μας τη δύναμη ενάντια τους. Είμαστε πια συνειδητοί, "γνωρίζουμε"...». Τα «Νέγρικα» παρουσιάζονται για πρώτη φορά στη Φοιτητική Βδομάδα της Ανωτάτης Βιομηχανικής, με ερμηνευτές την Μαρία Φαραντούρη και τον Γιώργο Ζωγράφο. «Κόσμος πολύς, αλλά οι αστυνομικοί και οι μυστικοί ακόμα περισσότεροι», θυμάται η Μάρω Λοΐζου. Στη συνέχεια παρουσιάζονται στη συναυλία της ΕΦΕΕ, στις 19/4/1967, με τη συμμετοχή του Διονύση Σαββόπουλου. Η συναυλία είχε προγραμματιστεί να επαναληφθεί στο «Κεντρικό», δύο μέρες μετά, στις 21 Απρίλη...

 

Ένας ελάχιστος φόρος στους χιλιάδες που αγωνίζονται

Με την επιβολή της δικτατορίας ο Μ. Λοΐζος φεύγει στην Αγγλία, αλλά επιστρέφει στις αρχές του 1968. Μέσα στη χούντα γράφει τραγούδια που γίνονται επιτυχίες, με ερμηνευτές κυρίως τους Γιώργο Νταλάρα και Γιάννη Καλατζή. Κυκλοφορεί τους δίσκους «Ο Σταθμός», «Θαλασσογραφίες», γράφει μουσική για την ταινία του Αλέξη Δαμιανού «Ευδοκία». Παράλληλα, συνθέτει και πολλά κομμάτια που δεν ηχογραφούνται λόγω της χούντας.

Με την αποκατάσταση της αστικής δημοκρατίας καταφέρνει να ηχογραφήσει παλιότερη δουλειά του, τα «Τραγούδια του Δρόμου» και τα «Νέγρικα». Ακολουθούν οι κύκλοι «Καλημέρα Ηλιε», «Τα τραγούδια μας», «Τα τραγούδια της Χαρούλας» και μετά το θάνατό του τα «Γράμματα στην αγαπημένη», σε ποίηση Ναζίμ Χικμέτ και απόδοση Γιάννη Ρίτσου.

Ο Μάνος Λοΐζος, ακόμα, πάλεψε για τα δικαιώματα των μουσικών μέσα από την Ένωση Μουσικοσυνθετών Στιχουργών Ελλάδας. Πάντα δίπλα στο ΚΚΕ και στους λαϊκούς αγώνες, γιατί όπως έλεγε και ο ίδιος: «Πρέπει να υπάρχει στρατευμένη τέχνη, γιατί, μέσα στο δρόμο αυτής της σχολής, μπορούν να βγουν αριστουργηματικά έργα. Αλλά το πιο σπουδαίο είναι, ότι η στρατευμένη τέχνη είναι ένας ελάχιστος φόρος τιμής στις χιλιάδες των φτωχών παιδιών που πεινάνε, αγωνίζονται και σκοτώνονται καθημερινά».

43o Φεστιβάλ ΚΝΕ - Οδηγητή

Με σύνθημα «100 χρόνια από τις μέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο "Το μέλλον δε θα ‘ρθει από μονάχο του …αν δεν πάρουμε μέτρα κι εμείς" (Βλ. Μαγιακόφσκι)» το Φεστιβάλ ΚΝΕ - «Οδηγητή», το μεγαλύτερο πολιτικό και πολιτιστικό γεγονός της νεολαίας έχει ξεκινήσει ήδη το ταξίδι του σε όλη την Ελλάδα για 43η χρονιά.

 

Οι εκδηλώσεις του 43ου Φεστιβάλ ΚΝΕ - «Οδηγητή» θα κορυφωθούν στις 21-22-23 Σεπτέμβρη στην Αθήνα, στο Πάρκο Τρίτση, στο Ίλιον.